Πέμπτη, 21 Σεπτεμβρίου 2017

ΑΓΙΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Ο ΣΙΝΑΪΤΗΣ ΜΕ ΠΟΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥΝ Ή ΠΡΟΦΗΤΕΥΟΥΝ




ΜΕ ΠΟΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΟΙ ΑΙΡΕΤΙΚΟΙ ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΥΝ Ή ΠΡΟΦΗΤΕΥΟΥΝ
ΑΓΙΟΣ ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ Ο ΣΙΝΑΪΤΗΣ
Επίσκοπος Θεουπόλεως Αντιοχείας
 
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ
ΕΡΩΤΗΣΗ 20η
 
Με ποια δύναμη αυτοί που πιστεύουν και κάνουν τα αντίθετα, πολλές φορές προφητεύουν και θαυματουργούν;
 
ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Τα διάφορα σημεία και θαύματα και οι προφητείες πολλές φορές γίνονται και από ανάξιους, σύμφωνα με κάποια ανάγκη ή οικονομία, όπως συνέβη με τον Βαρλαάμ12 και την εγγαστρίμυθο13. Και αλλού, οι απόστολοι, όταν βρήκαν κάποιον άπιστο, «ο οποίος έδιωχνε δαιμόνια με το όνομα του Χριστού»14, και τον εμπόδισαν και το ανάφεραν στον Χριστό, ο Χριστός τους είπε «Μη τον εμποδίζετε, γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας, είναι με το μέρος σας»15. Επομένως, όταν δης να γίνεται ένα θαύμα και από αιρετικούς και από άπιστους, να μην απορήσεις ούτε να μετακινηθείς από την ορθόδοξη πίστη. Γιατί πολλές φορές εκείνη που κάνει το θαύμα είναι η πίστη αυτού που προσέρχεται, και όχι η αξία εκείνου που το κάνει. Άλλωστε ο Ιωάννης, ο μεγαλύτερος από όλους όσους γεννήθηκαν από γυναίκες16, δεν φαίνεται να έχει κάνει θαύμα, ενώ ο Ιούδας οπωσδήποτε έκανε, αφού ήταν και αυτός ανάμεσα σ’ εκείνους που στάλθηκαν να αναστήσουν νεκρούς και να θεραπεύσουν λε­προύς17. Γι’ αυτό να μη θεωρήσεις σπουδαίο, εάν δεις κάποιον ανάξιο ή αιρετικόν να κάνει θαύμα. Ούτε φυσικά πρέπει να κρίνουμε τον ορθόδοξο άνθρωπο από τα θαύματα και τις προφητείες, αν είναι άγιος ή όχι, αλλά από τη διαγωγή του. Γιατί πολλές φορές πολλοί όχι μόνο ορθόδοξοι αμαρτωλοί, αλλά και αιρετικοί και άπιστοι, έκαναν θαύματα και προφήτευσαν σε ειδικές περιπτώσεις, όπως ειπώθηκε, ύστερα από παραχώρηση του Κυρίου, όπως στην περίπτωση του Βαλαάμ και του Σαούλ και του Ναβουχοδονόσορα και του Καϊάφα, στους οποίους μπορούμε να βρούμε, ότι το άγιο Πνεύμα ενήργησε, αν και ήταν ανάξιοι και βέβηλοι, για δικαιολογημένες αιτίες.
Αφού λοιπόν, όπως αποδείχτηκε, και από αμαρτωλούς και άπιστους γίνονται πολλές φορές θαύματα και προφητείες, κατ’ οικονομία, δεν πρέπει από τα γεγονότα αυτά, όπως είπα, να δοκιμάζουμε κάποιον, αν είναι άγιος, αλλά από τους καρπούς του, όπως λέγει ο Κύριος «Θα τους αναγνωρίσετε από τους καρπούς τους»18. Τους καρπούς του αληθινού και πνευματικού ανθρώπου τις φανέρωσε ο Απόστολος, λέγοντας· «Ο καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστοήθεια, αγαθωσύνη, πίστη, πραότητα, εγκράτεια. Εναντίον αυτών δεν υπάρχει νόμος»19. Εάν λοιπόν ο άνθρωπος έχει τις αρετές αυτές, είτε κάνει θαύματα, είτε δεν κάνει, είναι φανερό ότι ο άνθρωπος αυτός είναι άγιος και φίλος του Θεού. Γιατί στους αληθινούς φίλους του Θεού δεν υπάρχει χάρη χωρίς πνευματικό χάρισμα. Γιατί δέχεται ή λόγο σοφίας, ή λόγο γνώσης, ή πίστη, ή χάρισμα να θεραπεύει, ή κάποιο άλλο από αυτά που αναφέρει ο Απόστολος στα όσα λέγει περί των δωρεών του αγίου Πνεύματος20. Χωρίς τους καρπούς αυτούς, αυτός που κάνει θαύματα ή προφητεύει, είναι ένας από εκείνους που θα λένε την ημέρα εκείνη· «Κύριε, Κύριε, στο όνομά σου δεν κάναμε πολλά θαύματα; Και θα ακούσει. Ομολογώ πως ποτέ δεν σε γνώρισα. Απομακρύνσου από εμένα, συ ο εργάτης της ανομίας»21. Και αυτά βέβαια ειπώθηκαν για τους ορθόδοξους Χριστιανούς που κάνουν θαύματα.

Τετάρτη, 20 Σεπτεμβρίου 2017

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΙ ΑΓΙΑΣ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗΣ- ΣΙΝΑ







Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ΄. Τῇ Ὑπερμάχῳ.
Οἱ τῆς ἁγνείας ἐρασταὶ δεῦτε συνέλθωμεν, καὶ καθαραῖς ἐν διανοίαις ἀναμέλψωμεν, τῆς ἁγνείας στήλην ἔκλαμπρον τὴν ἁγίαν καὶ σοφήν, Αἰκατερίναν ὡς ποθήσασαν, τὸν Νυμφίον ἐκ ψυχῆς, ἁγνείας στήριγμα καὶ βοήσωμεν· Χαίροις Κόρη πανάφθορε.
Ἄνω ψυχῆς τὸ ὄμμα, διαθέσεις τε πάσας ἐπάρωμεν ἀγνείας οἱ φίλοι (γ΄)· οἰκολογῆσαι μέλλοντες νῦν, τοῦ Χριστοῦ τὴν νύμφην καὶ Μάρτυρα, τὴν ἔνδοξον καὶ πάνσοφον Αἰκατερίναν ἐκβοῶντες ταῦτα·
Χαῖρε, σοφή, σοφίαν ποθοῦσα·
χαῖρε, ἁγνή, ἁγνείαν ὡς σχοῦσα.
Χαῖρε, τοῦ Νυμφίου Χριστοῦ νύμφη ἄφθορε·
χαῖρε, τῆς ἁγνείας, ναὸς ὀ περίκλυτος.
Χαῖρε, ὕψει τῆς σοφίας σου, ὅτι γάνυται Θεός·
χαῖρε, βάθει σῆς συνέσεως, ὅτι σώζονται πολλοί.
Χαῖρε, εἲπερ τις ἄλλος, τὸν Χριστὸν ἐρασθεῖσα·
χαῖρε, εἲπερ τις πόθου, πρὸς Αὐτὸν κεκτημένη.
Χαῖρε, ἀστήρ, ἀῤῥήτου ἀγνότητος·
χαῖρε, σπινθήρ, ἀνάπτων τὴν ἔφεσιν.
Χαῖρε, ναέ, ἐνῷ ᾤκησε Κτίστης·
χαῖρε, φημί, τοῦ Χριστοῦ μου ἡ νύμφη.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Βλέποντές σου τὴν χάριν, οἱ τῆς πλάνης προστάται, θεόθεν δαψιλῶς δωρουμένην, τὴν πλάνην ἀπέπτυσαν εὐθύς, καὶ γὰρ τοῦ Χριστοῦ σὺ τὰ μεγαλεῖα, γλώσσῃ σου ἐρητόρευες προτρέπουσα τοὺς πάντας κράζειν·
Ἀλληλούϊα.
Γνόντες Χριστοῦ τὴν πίστιν, τῶν εἰδώλων οἱ πρῶτοι, ἐν μέσῳ τῶν ἀπίστων ἐβόων· εἷς ἐστὶ τῶν πάντων Θεός, Ὃν Αἰκατερίνα ἐκτρανοῖ κράτιστα, πρὸς Ὃν ἡμεῖς πιστεύσαντες, βοῶμεν πρὸς αὐτὴν τοιαῦτα·
Χαῖρε, δι’ ἧς ἐῤῥύσθημεν πλάνης·
χαῖρε, δι’ ἧς τὴν πίστιν πλουτοῦμεν.
Χαῖρε, τὸν Χριστόν, διὰ σοῦ ὡς ἐπέγνωμεν·
χαῖρε, τὸν ἐχθρόν, διὰ σοῦ ὡς νικήσαντες.
Χαῖρε, Κόρη, πρὸν τὴν ἄθλησιν ὑπαλείψασα ἡμᾶς·
χαῖρε, Μάρτυς, πρὸς μαρτύριον, ἡ ὀτρύνασα καλῶς.
Χαῖρε, ὅτι χωροῦμεν διὰ σοῦ ἐν τοῖς ἄθλοις·
χαῖρε, ὅτι τρυγῶμεν διὰ σοῦ ἀφθαρσίαν.
Χαῖρε, ἰσχύς, πολλοὺς ἐπιῤῥώσασα·
χαῖρε, ἡμῶν ἀθλούντων ἀντίληψις.
Χαῖρε, ἡμῶν στρατηγέ, ὦ παρθένε·
χαῖρε, καλὴ τοῦ ἀγώνος ἡγέτις.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Δέμας ἁγνός σου Κόρη, εἰς Σινᾶ μετετέθη τὸ ὄρος, εὐμοιροῦν ἀφθαρσίαν, δι’ Ἀγγέλου ὡς οἶδε Θεός, θαῦμα μέγιστον! Σαφὲς τεκμήριον, τῆς σῆς ὑπεραγνείας, δι’ ἧς ἥδεται Χριστός, ἀκούων ὕμνον.
Ἀλληλούϊα.
Ἔχαιρες τοῖς βασάνοις Μάρτυς Αἰκατερίνα, ἀθλοῦσα ὑπὲρ σοῦ Νυμφίου, τέτρωμαι Νυμφίε μου Χριστέ, σῆς ἀγάπης· ἐβόας· έγώ, ἥδιστα οὖν ἐκδαπανηθήσομαι, ὑπὲρ σοῦ παρ’ οὗ ἀκούω·
Χαῖρε, σοφὴ Αἰκατερίνα·
χαῖρε, Μαρτύρων μου, μέγα εὖχος.
Χαῖρε, βασιλείας μου, ῥόδον πανεύοσμον·
χαῖρε, ἀϋλίᾳ μου, μέτοχος πάνσοφε.
Χαῖρε, ὅτι προεδήλου σε, ἀσματίζων Σολομῶν·
χαῖρε, νύμφη γενομένη μοι, ἐκ παστῶν μαρτυρικῶν.
Χαῖρε, Αἰκατερίνα, τρόπαια ἁραμένη·
χαῖρε, Παρθενομάρτυς, πάθος μου μιμουμένη.
Χαῖρε, κρατήρ, ἐμῆς ἀγαπήσεως·
χαῖρε, φορεῦ, ἀπάντων χαρίτων μου.
Χαῖρε, δι’ ἧς ἥδομαι τῇ ἀγάπῃ· χαῖρε, δι’ ἧς γάνυμαι ψυχῆς ὥρᾳ.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Ζῇς ἐν Θεῷ τῷ ζῶντι, εἰς αἰῶνα αἰῶνος, ἐκ πάντων σαββατίζουσα Μάρτυς, ὑπερεύχου οὖν καὶ ἡμῶν, ζωῆς Αἰκατερίνα σὺν σοὶ τεύξασθαι, τῆς θείας καὶ ἀμείνονος, συμψάλλειν τε τὸν ὕμνον·
Ἀλληλούϊα.
Ἤκω σου προσκυνήσων, τὴν πανσέβαστον μνήμην, ἐν ᾗ προνοίᾳ Θεοῦ ἐτέχθην, γενέθλιον ἡμέραν τελῶν, προστάτις μου Κόρη ἐς ἀεὶ φάνηθι, τὰ δυσχερῆ τοῦ βίου ὀμαλίζουσα, ἵνα σοι κράζω·
Χαῖρε, ἡ προστάτις μου θεόθεν·
χαῖρε, ἣ τε φύλαξ μου ἀρχῆθεν.
Χαῖρε, συντηροῦσά με Κτίστου τῇ χάριτι·
χαῖρε, ἀρχεκάκου με δράκοντος σώζουσα.
Χαῖρε, ἔωθεν του βίου μου, φύλαξ, πρέσβυς ἀκλινής·
χαῖρε, Μάρτυς, προστασία μου, ἕως πνέω διαρκής.
Χαῖρε, Αἰκατερίνα, παρακλῆτορ ἀρίστη·
χαῖρε, κόρη παρθένε, τῶν παρθένων ἡ δόξα.
Χαῖρε, ἐκ βρέφους με προστατεύουσα·
χαῖρε, εἰς τέλος με ἐπιβλέπουσα.
Χαῖρε, δι’ ἧς περισώζομαι κόρη·
χαῖρε, δι’ ἧς τὴν ἀσφάλειαν ἔχω.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Θεοπόθητε κόρη, θεοτίμητε ὄντως, θεόστεπτε Θεὸς στεφανοῖς σε, ὡς ἀθλήσασαν θεοπρεπῶς, καὶ ὡς νύμφην ἑαυτοῦ τιμῶσάν σε, εἰσήγαγε, εἰς τὰ θεῖα βασίλεια, ἔνθα τὸ θεῖον ὕμνον ψάλλεις·
Ἀλληλούϊα.
Ἴσον οὐδὲν ἐν βίῳ, τοῦ Χριστοῦ τῆς ἀγάπης προέκρινας, διὸ μακαρία, πάθος παθοῦσα ἀπαθές, τοῦ Νυμφίου σου τοῦ ἀπαθοῦς, τοῦτον ὡμολόγησας σταδίῳ, καὶ νῦν ᾄδουσί σοι πάντες πίστει·
Χαῖρε, παθοῦσα ἀπαθὲς πάθος·
χαῖρε, Χριστὸν ποθήσασα μόνον.
Χαῖρε, ἀπαθείας βυθὲ ἀθεώρητε·
χαῖρε, εὐπαθείας εὐπαθείαν τρέψασα.
Χαῖρε, πάθος, ὅτι ἔπαθες, τὴν ἀπάθειαν πλουτοῦν·
χαῖρε, πάθος ἡ ζηλώσασα, τοῦ Νυμφίου σου Χριστοῦ.
Χαῖρε, τοῦ Σταυρωθέντος ἐρασθεῖσα τοῦ κάλλους·
χαῖρε, τοῦ Ἀναστάντος μετασχοῦσα τῆς δόξης.
Χαῖρε, πυρσέ, πυρσεύων ἀπάθειαν·
χαῖρε, ἁγνή, ἁγνείαν φιλήσασα.
Χαῖρε, δαψιλείαν χάριτος σχοῦσα·
χαῖρε, εὐμένειαν Κτίστου πλουτοῦσα.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Κύριον τὸν Θεόν σου, ἐφίλησας μακαρία, τὸν πρῶτον σὲ φιλήσαντα Κόρη, ὅθεν τὴν ἀγάπην τὴν αὐτοῦ, Κόρη ἐκδηλοῦσα ἐν τῷ σκάμματι, ὑπέστης τὸ μαρτύριον γενναίως ᾄδουσα τὸν ὕμνον·
Ἀλληλούϊα.
Λύσιν οὐ καθυπέστη, ἡ ἀγάπη σου Μάρτυς, ἣν ἔσχες ὑπὲρ τοῦ σοῦ Νυμφίου, τεμνομένων οὖν τῶν μελῶν ἔχαιρες τὴν ἕνωσιν αὐτοῦ, τὴν ἐν οὐρανῷ λογιζομένη, ᾧ συνδοξασθεῖσα ἀκούεις·
Χαῖρε, σφαγὴν ἡ καθυποστάσα·
χαῖρε, θυσία Χριστῷ ἀχθεῖσα.
Χαῖρε, ὑψηλὸν ὑποστᾶσα μαρτύριον·
χαῖρε, τὴν περίβλεπτον πάλην τελέσασα.
Χαῖρε, τὸν ἡμᾶς φιλήσαντα, ἡ φιλήσασα θερμῶς·
χαῖρε, κόρη τὸν φιλούμενον, ἐρασθεῖσα φλογερῶς.
Χαῖρε, Αἰκατερίνα, ἐρασμία τοῖς πᾶσι·
χαῖρε, τρισμακαρία, ποθητὴ καὶ Αγγέλοις.
Χαῖρε, πνοή, ζωή, ἀγαπῶσί σε·
χαῖρε, ἐλπίς, γλυκεῖα σὲ μέλπουσι.
Χαῖρε, δι’ ἧς καθαιρόμεθα φρένας·
χαῖρε, δι’ ἧς κουφιζόμεθα κόρη.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Μέλλοντα ὁ προβλέπων, καὶ καρδίας γινώσκων, αὐτὰς τὰς διαθέσεις σου οἶδε, ἀποστρέφεταί σε οὖν σαφῶς, ἐποφθείς σοι βρέφος ὅπως ἀπιστίας ἐξαγάγῃ, βαπτισθεῖσα δὲ νῦν ψάλλεις ἔνθους τὸν ὕμνον·
Ἀλληλούϊα.
Νέον παιδίον βρέφος, ὄντα πρὸ τῶν αἰώνων, εἰκότως δεὶ λατρεύειν ἐκβόας, παραιτεῖσθαι τοὺς δαίμονας δέ, οἳ κακουργοῦντες, βροτῶν τὰ βρέφη ἤσθιον, ὅθεν ὡς θεολόγον σε, τιμῶμεν οἱ πιστοὶ τοιῶσδε·
Χαῖρε, τιμῶσα τὸν βρεφωθέντα·
χαῖρε, τῆς δόξης Αὐτοῦ τυχοῦσα.
Χαῖρε, ὁπτασίας τῆς τούτου ὡς ἔτυχες·
χαῖρε, τὴν θεότητα δ’ αὖθις νοήσασα.
Χαῖρε, βρέφος τὸν Φιλάνθρωπον, κατιδοῦσα ἀληθῶς·
χαῖρε, γνώστην ὡς ἐπέγνωκας, τῶν κρυφίων καὶ Θεόν.
Χαῖρε, τῆς Θεοτόκου κατιδοῦσα τὴν ὄψιν·
χαῖρε, ὦ εὐμενείας! ἧς τετύχηκας Κόρη.
Χαῖρε, Ἁγνῆς Παρθένου ἀκόλουθος·
χαῖρε, Μητρὸς Κυρίου ἐπέραστος.
Χαῖρε, Ἁγνῆς τὸν Υἱὸν νυμφευθεῖσα·
χαῖρε, Αὐτοῦ τὸν Σταυρὸν ἐρασθεῖσα.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Ξένα ῥήματα πάνυ, καὶ παράδοξα ὅλως, ἀκούσωμεν ὦ ἄνθρωποι δεῦτε, ῥητορεύει Αἰκατερίνα ἡ σοφή, σοφίαν ξένην καὶ ὑπεράνθρωπον, πίπτουσι δὲ ῥήτορες πρὸ ταύτης, καὶ ᾄδεται ὕμνος·
Ἀλληλούϊα.
Ὅλην κατέσχες ὅλην, ἐπιστήμην σοφίαν, τὴν ἄνω καὶ τὴν κάτω θεόφρον, διὸ φρόνημα ἀῤῥενωπόν, ἀναλαβοῦσα θεοπρεπὲς πάνσοφε, ἠρίστευσας κατὰ τοῦ ἀρχεκάκου, διὸ ἀκούεις·
Χαῖρε, ὦ εὖγε τῆς εὐφυΐας·
χαῖρε, ὑπερεῦγε εὐγλωττίας.
Χαῖρε, τῆς ἀνδρείας, δι’ ἧσπερ ἠρίστευσας·
χαῖρε, εὐφραδείας, δι’ ἧς ἐῤῥητόρευσας.
Χαῖρε, ὅτι τὰ ἀνέφικτα ῥητόρσιν, διατρανοῖς·
χαῖρε, ὅτι ὑπεράνθρωπα τοῖς ἐν γῇ, μυσταγωγεῖς.
Χαῖρε, ἀνδρισαμένη γυναικείᾳ ἐν ὕλῃ·
χαῖρε, Μεγαλομάρτυς, ἐποφθεῖσα τῇ πάλῃ.
Χαῖρε, πλοκὰς δυσλύτους ἡ ῥήξασα·
χαῖρε, φθογγή, τορῶς διηχήσασα.
Χαῖρε, σοφῶν, σοφωτέρα φανεῖσα·
χαῖρε, πρεσβύτας, νικήσασα γνώσει.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Πάσας τὰς διαθέσεις καὶ τὴν ἔφεσιν πᾶσαν, καὶ πάντα τὰ νοήματα Μάρτυς, ᾐχμαλώτευσας εἰς ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, διὸ πρὸς τὸ μαρτύριον ἐκεῖνο τὸ περίβλεπτον ἐχώρησας Αἰκατερίνα, κράζουσα·
Ἀλληλούϊα.
Ῥᾶον καθηρεμοῦσα, προσχαρὴς πρὸς τὸ σκάμμα, εἰσῆλθες σοφὴ Αἰκατερίνα, μεγαλόφρων φανεῖσ’ ἀληθῶς Μαξεντίου κολακείαις μὴ εἴξασα, διό σου οὐρανὸς καὶ γῆ κροτοῦσι νῦν τοὺς ἄθλους οὕτω·
Χαῖρε, σοφή, παρθένος, καὶ Μάρτυς·
χαῖρε, ὦ καλὰ τρία πλουτούσα.
Χαῖρε, τὸν Μαξέντιον ὅλως μὴ πτήξασα·
χαῖρε, πρὸς σφαγήν σου, δημίους προτρέπουσα.
Χαῖρε, ἡ τὸν Πορφυρίωνα, δείξασα χριστιανόν·
χαῖρε, αὖθις τὴν Αὐγούσταν τε, Μάρτυρα τοῦ Ἰησοῦ.
Χαῖρε, μὴ μαλαχθεῖσα κολακείαις οὐδόλως·
χαῖρε, τοῦ βασιλέως ἀπειλαῖς, μὴ ἐνδοῦσα.
Χαῖρε, φρικτοὺς ἀγῶνας τελέσασα·
χαῖρε, πληθὺς βασάνων περάνασα.
Χαῖρε, διότι κροτεῖ οὐρανός σε·
χαῖρε, ὡς ὅτι ἡ γῆ ἐπαινεῖ σε.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Σῶμα παρθενικόν σου, ὁ Φιλάνθρωπος Πλάστης, οὐκ ἔφερεν τροχούμενον βλέπων, τρέφει σε διὰ περιστερᾶς, τὴν ἀθώαν περιστερὰν καὶ ἄχολον, οὖσαν ἐν ζοφερᾷ εἱρκτῇ καὶ βοῶσαν ἐν ἀγαλλιάσει·
Ἀλληλούϊα.
Τάγματα τῶν Ἀγγέλων, λαβὼν πάντα ὁ Κτίστης, στηρίζει σε ἐγκάθειρκτον οὖσα, θάρσει λέγων ὦ θύγατερ ἐμή, Μαξέντιον ὅλως μὴ πτοηθῆς σοφή, τῇ χάριτί μου μέλλεις γάρ, αἰσχῦναι τοῦτον καὶ ἀκούσῃ ταῦτα·
Χαῖρε, τὸ πλῆγμα τοῦ Μαξεντίου·
χαῖρε, ἡ δόξα τοῦ Σταυρωθέντος.
Χαῖρε, Μαξεντίου χλευάσασα ἄνοιαν·
χαῖρε, τοῦ Κυρίου κηρύξασα ὄνομα.
Χαῖρε, ὅτι τὸν Μαξέντιον, σῇ ἐνστάσει θανατοῖς·
χαῖρε, ὅτι τὸν Φιλάνθρωπον, ῥύστην πάντων ἐκτρανοῖς.
Χαῖρε, τοῦ Μαξεντίου ἀφαρπάσασα πλείστους·
χαῖρε, Χριστοῦ Σωτῆρος ἐπαυξήσασα ποίμνην.
Χαῖρε, πρηστήρ, ὁ φλέξας Μαξέντιον·
χαῖρε, πηγή, Χριστοῦ τοῖς διδάγμασι.
Χαῖρε, τροχοὺς παίξασα Μαξεντίου·
χαῖρε, τρυφὰς ἔχουσα τοῦ Κυρίου.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Ὕμνος πρέπει σοι Κόρη, τὴν πρὸς ὕμνον Κυρίου, ἐγείρασαν ἐπάπειρα πλήθη, ὁρῶντα γάρ σου τὰ ὑπερφυῆ θαύματα, ἐβόων ὡς ὄντως μέγας ὁ τῶν χριστιανῶν Θεὸς καὶ ἀκατάληπτος, ᾄσωμεν οὖν αὐτῷ·
Ἀλληλούϊα.
Φωτιζόμενοι φρένας, οἱ λαοὶ θαυμασίως, ἐνήγοντο Κυρίου τῇ πίστει, πρὸς σφαγὴν δὲ ὁμοθυμαδὸν ἔτρεχον δοξάζοντες Θεόν, ἐν ἑνὶ στόματι ἀγαλλιώμενοι, τῇ Μάρτυρι δὲ ἐπεβόων·
Χαῖρε, τὸ φῶς τοῖς ἐν ἀπιστίᾳ·
χαῖρε, ἡ γνῶσις τοῖς ἐν ἁγνοίᾳ.
Χαῖρε, ἀπιστίας δεσμῶν ἡμᾶς λύσασα·
χαῖρε, ἀσεβείας κρημνῶν ἀφαρπάσασα.
Χαῖρε, θαυματοποιΐαις σου, ὅτι ἤχθημεν εἰς φῶς·
χαῖρε, γλώσσης σου τῇ χάριτι, ἐφελκύσασα ἡμᾶς.
Χαῖρε, Αἰκατερίνα, τριχῶς στεφανωθεῖσα·
χαῖρε, ὥσπερ παρθένος, ὡς σοφή, καὶ ὡς Μάρτυς.
Χαῖρε, σφαγῆς Μαρτύρων τρυφήσασα·
χαῖρε, τῆς δόξης τούτων μετέχουσα.
Χαῖρε, δι’ ἧς σου τῇ κλήσει τρυφῶμεν·
χαῖρε, δι’ ἧς ἐξισχύομεν πάντα.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Χάριν σὴν ἐξαιτοῦμεν, ἣν Κυρίῳ ηὐχήθης, μικρὸν πρὸ τῆς σφαγῆς μακαρία. Ἐλπίζοντες καὶ γὰρ ἐπὶ σὲ ἐπικαλούμεθά σου τὸ θεῖον ὄνομα, οἱ δοῦλοί σου ἐκ πίστεως, σῶσον ἡμᾶς οὖν ἐκβοῶντας·
Ἀλληλούϊα.
Ψάλλουσα ἐξετέλεις, τὸ μαρτύριον Κόρη, θερμῶς ἐπευχομένη τοῖς πᾶσι, ὅθεν νῦν συνοῦσα τῷ Χριστῷ, πρέσβευε καὶ τῶν συνωνυμούντων σοι, τοὺς πόθους πληρωθῆναι, οὓς ἐπίστασαι, ἵνα βοῶσι·
Χαῖρε, ἀγάπη πλεονεκτοῦσα·
χαῖρε, ἡμᾶς ὑπεραγαπῶσα.
Χαῖρε, κρείττονος ἡμᾶς μοίρας στηρίζουσα·
χαῖρε, τῆς ἡμῶν βιοτῆς ἡ ἐξάρχουσα.
Χαῖρε, τῶν συνωνυμούντων σου, προνοοῦσα κραταιῶς·
χαῖρε, ἔχουσα ἐξαίρετον, τὴν ἀγάπην εἰς ἡμᾶς.
Χαῖρε, χριστομιμήτως πρὸς σφαγῆς εὐχομένη·
χαῖρε, σαῖς ἱκεσίαις στερεώσασα κόσμου.
Χαῖρε, ἐλπὶς ἀρίστη τοῖς δούλοις σου·
χαῖρε τροφή, πεινώντων ἐν πνεύματι.
Χαῖρε, δι’ ἧς κραταιούμεθα πίστει·
χαῖρε, δι’ ἧσπερ εὐχαῖς σου βιοῦμεν.
Χαῖρε, Κόρη πανάφθορε.
Ὦ θεόσοφε κόρη, ἡ σοφὴ καὶ παρθένος, τοῦ Χριστοῦ μου ἡ νύμφη καὶ Μάρτυς (γ΄), ἡ ἁγνὴ καὶ καλὴ ἀληθῶς, τὸν ὡραῖον ποθοῦσα καὶ εὑροῦσα δὴ γλυκεῖαν ὅψιν, πρέσβευε ἵνα ᾄδωμεν ἐκβοῶντες·
Ἀλληλούϊα.

Θεοφάνειες και Θεοφάνεια


Υπό Αρχ. Παύλου Δημητρακοπούλου
Θεοφάνεια, (από το Θεός και φαίνω=φανερώνω, αποκαλύπτω), είναι η φανέρωση, η αποκάλυψη του Θεού στον άνθρωπο. Ο Θεός φανερώνει τον εαυτόν του και το θέλημά του στον άνθρωπο, διότι ο άνθρωπος, ο μεταπτωτικός άνθρωπος, αδυνατεί να ανακαλύψει με τις ιδικές του διανοητικές και πνευματικές δυνάμεις τον Θεόν, αδυνατεί να έρθει σε κοινωνία με τον Θεόν. Βέβαια ο Θεός δεν έπλασε εξ' αρχής έτσι τον άνθρωπο. Οι πρωτόπλαστοι προ της πτώσεως βρισκόταν σε κατάσταση συνεχούς θεωρίας και κοινωνίας με τον Θεόν. Όπως παρατηρεί ο Μέγας Αθανάσιος, ο Θεός έδωσε στον Αδάμ «της ιδίας αϊδιότητος έννοιαν και γνώσιν», έτσι ώστε με την δύνα-μη της Χάριτος του Θεού «αγάλληται και συνομιλεί τω θείω», δηλαδή να χαίρεται και να συνομιλεί με τον Θεόν. Έχων δε την ψυχήν του καθαράν και αμόλυντον από κάθε αμαρτία «κατετρύφα αυτής κατά πρόσωπον της θείας εμφανείας», δηλαδή απολάμβανε την παρουσίαν του Θεού πρόσωπον προς πρόσωπον. Τα πράγματα όμως στη συνέχεια άλλαξαν. Μετά την παράβαση της εντολής του Θεού οι πρωτόπλαστοι απώλεσαν πλέον την Χάρη του Θεoύ, εστερήθησαν του ενδύματος της αφθαρσίας και της απαθείας, εσκοτίσθη ο νούς και κατέστη πλέον ανίκανος να θεωρεί τον Θεόν και να βρίσκεται σε κοινωνία μαζί του. Αυτή δε η κατάσταση του σκοτισμού και της πνευματικής νεκρώσεως μετεδόθη ωσάν κληρονομική αρρώστια σ' όλους τους απογόνους του Αδάμ, σ' όλο το ανθρώπινο γένος.

Ωστόσο ο Θεός και μετά την πτώση δεν εγκατέλειψε το πλάσμα του. Όπως παρατηρεί ο ΜέγαςΒασίλειος σε μία ευχή της Θείας Λειτουργίας του «Ού γαρ απεστράφης το πλάσμα σου εις τέλος, ό εποίησας αγαθέ, ουδέ επελάθου έργου χειρών σου, αλλ' επεσκέψω πολυτρόπως διά σπλάγχνα ελέους σου. Προφήτας εξαπέστειλας, εποίησας δυνάμεις διά των αγίων σου, των καθ' εκάστην γενεάν ευαρεστησάντων σοι. Ελάλησας ημίν διά στόματος των δούλων σου των προφητών, προκαταγγέλων ημίν την μέλλουσαν έσεσθαι σωτηρίαν». Οι «επισκέψεις» του Θεού, για τις οποίες εδώ γίνεται λόγος, σε εκλεκτούς άνδρες της Παλαιάς Διαθήκης, Προφήτες και Πατριάρχες, και οι «δυνάμεις»,

Η αξία της σιωπής


Στο λόφο του Ταιζέ, τρείς φορές τη μέρα, όλα σταματούν: η εργασία, οι βιβλικές μελέτες, οι ανταλλαγές απόψεων. Οι καμπάνες καλούν όλους στην εκκλησία για προσευχή. Εκατοντάδες, και καμιά φορά χιλιάδες νέοι από πολύ διαφορετικά μέρη του κόσμου, προσεύχονται και ψέλνουν με τους αδελφούς της Κοινότητας. Διαβάζουμε τη Βίβλο σε πολλές γλώσσες. Στο μέσον κάθε κοινής προσευχής, ένα μεγάλο διάστημα σιωπής είναι μια μοναδική στιγμή συνάντησης με το Θεό.

Σιωπή και προσευχή

Εάν επιτρέψουμε να μας καθοδηγήσει το πιο αρχαίο βιβλίο προσεχής, οι βιβλικοί Ψαλμοί, βρίσκουμε δύο κύρια είδη προσευχής, από τη μια πλευρά το θρήνο και την έκκληση για βοήθεια, και από την άλλη την ευχαριστία και τον έπαινο. Πιο συγκαλυμμένο υπάρχει ένα τρίτο είδος προσευχής, ούτε ικετευτικό ούτε εμφανώς δοξαστικό. Ο Ψαλμός 131 π.χ. δεν είναι παρά ηρεμία και εμπιστοσύνη: «Είν’ η ψυχή μου ησυχασμένη και ήρεμη… Έλπιζε Ισραήλ στον Κύριο, από τώρα και παντοτινά!»
Κάποιες φορές η προσευχή σωπαίνει, αφού μια ήρεμη επικοινωνία με το Θεό μπορεί να μην χρειάζεται τα λόγια. «Είν’ η ψυχή μου ησυχασμένη και ήρεμη, σαν βρέφος θηλασμένο στη μάνα του κοντά… είν’ η ψυχή μου σαν το βρέφος το χορτάτο». Σαν το μωρό το θηλασμένο που σταμάτησε να κλαίει, έτσι μπορεί να είναι η ψυχή μου στη παρουσία του Θεού. Τότε η προσευχή δεν έχει ανάγκη τις λέξεις, ίσως ούτε και τις σκέψεις.
Πώς να κατορθώσουμε να ζήσουμε την εσωτερική σιωπή; Κάποιες φορές σιωπούμε, αλλά μέσα μας, συζητούμε έντονα, αντιμετωπίζοντας φανταστικούς αντιπάλους η παλεύοντας με τον ίδιο μας τον εαυτό. Το να κρατήσουμε τη ψυχή μας σε γαλήνη προϋποθέτει ένα είδος απλότητας: «δεν ασχολούμαι με τίποτε το πολύ μεγάλο ούτε το άπιαστο για μένα». Σωπαίνω σημαίνει ότι αναγνωρίζω ότι οι έγνοιες μου δεν μπορούν να κάνουν σπουδαία πράγματα. Σωπαίνω σημαίνει ότι αφήνω στο Θεό οτιδήποτε ξεπερνά τις ικανότητές μου. Μια στιγμή σιωπής, ας είναι και πολύ μικρής διάρκειας, είναι σαν μια ξεκούραση, μια παύση, μια ανακωχή από τις έγνοιες.
Η ανησυχία των σκέψεών μας μπορεί να συγκριθεί με τη τρικυμία που τάραξε τη βάρκα των μαθητών στη λίμνη της Γαλιλαίας ενώ ο Ιησούς κοιμόταν. Και σε μας συμβαίνει να είμαστε αναστατωμένοι, αγχωμένοι, ανίκανοι να ησυχάσουμε, Ο Χριστός όμως μπορεί επιδέξια να μας βοηθήσει. Όπως επιτίμησε τον αέρα και τη θάλασσα και «επήλθε μεγάλη ηρεμία», έτσι μπορεί να ηρεμήσει τη καρδιά μας όταν είναι ανήσυχη από το φόβο και τις έγνοιες (Μκ 4).
Σωπαίνοντας, εναποθέτουμε την ελπίδα μας στο Θεό. Ένας ψαλμός υποδεικνύει ότι η σιωπή είναι επίσης ένα είδος δοξολογίας. Στον Ψαλμό 65 διαβάζουμε: «Ύμνος σου ταιριάζει, Θεέ». Αυτή είναι η ελληνική μετάφραση, αλλά το εβραϊκό κείμενο λέει: «Η σιωπή είναι για σένα ύμνος, ω Θεέ.» Όταν σταματούν τα λόγια και οι σκέψεις, ο Θεός υμνείται μέσα στη σιωπηλή κατάπληξη και το θαυμασμό.

Ο λόγος του Θεού : βροντή και σιωπή

Ο προφήτης Μωυσής λύνει το σανδάλι του μπροστά από τη Φλεγόμενη Βάτο


Χρονολογία: μέσα 6ου αιώνα
Υλικό: Ψηφιδωτό
Διαστάσεις: -
Δημιουργός: Άγνωστος
Προέλευση: Σινά, Μονή Αγίας Αικατερίνης
Πηγή: Σινά, Οι Θησαυροί της Ι. Μονής Αγίας Αικατερίνης, (γεν. εποπτεία Κων/νος Μανάφης),Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα, 1990.
 
Περιγραφή:
Ο Μωυσής θα πρέπει να θεωρηθεί ως πρόδρομος του Χριστού, του Μεσσία. Όπως ό Μωυσής έδωσε το Νόμο της Παλαιάς Διαθήκης, έτσι και ο Χριστός έδωσε το Νόμο της Νέας. Και αυτός είναι ό λόγος, που η επιλογή των δύο σκηνών με τον Μωυσή για τη διακόσμηση του Ιερού δεν περιορίζεται στο Σινά, αλλά απαντά, την ίδια εποχή, στο Ιερό του Αγίου Βιταλίου της Ραβέννας. Η εμφάνιση του Θεού στον Μωυσή είναι μία Θεοφάνεια, ακριβώς όπως και η Μεταμόρφωση, και με την έννοια αυτή οι σκηνές του Μωυσή προαγγέλλουν τυπολογικά ένα γεγονός στη ζωή του Χριστού. Ενώ όμως στην Παλαιά Οικονομία ούτε ο Μωυσής ούτε ο Ηλίας μπόρεσαν να ατενίσουν το πρόσωπο του Θεού, και μόνο τη φωνή Του άκουσαν, στο όρος Θαβώρ οι δύο προφήτες θεάθηκαν τον Θεό με τη Μεταμόρφωση του Χριστού. Προφανώς, οι δύο σκηνές του Μωυσή αναφέρονται τόσο στο τοπογραφικό όσο και στο τυπολογικό νόημα. Με αυτά τα έξι επίπεδα νοημάτων, εσχατολογικό, δογματικό, λειτουργικό, τοπογραφικό, τυπολογικό και αυτοκρατορικό. Ένα από τα μεγάλα κατορθώματα του καλλιτέχνη, που είχε αναλάβει την ευθύνη της εκτέλεσης, ήταν η δημιουργία μιας σαφούς και ισορροπημένης σύνθεσης, για ένα τόσο περίπλοκο περιεχόμενο, που το ουσιώδες νόημά της θα αντιλαμβανόταν ο θεατής αμέσως. Ο επικεφαλής του εργαστηρίου διέθετε εκπληκτική ευκολία για τη διαφοροποίηση των επιπέδων φυσικής πραγματικότητας. Στην περίπτωση των θείων μορφών απέφυγε την απόδοση κάθε ανθρώπινης συγκίνησης, ενώ οι ανθρώπινες μορφές έχουν μεγάλη ποικιλία εκφράσεων, που φθάνουν από την ηρεμία και την αυτοπεποίθηση ως το μεγαλειώδες πάθος. Αύτηη δύναμη έκφρασης συνδυάζεται με τη λεπτότητα της εκτέλεσης. Το κάθε ένδυμα, όταν το βλέπει κανείς από απόσταση, προξενεί την εντύπωση σχεδόν του μονόχρωμου, ενώ από κοντά αποκαλύπτει μεγάλη ποικιλία των λεπτών σκιάσεων. Ό,τι φαίνεται ως μαύρη κόμη ή μελανή χωριστική γραμμή ενός ενδύματος, στην πραγματικότητα είναι βαθύ πορφυρό, που «ξανοίγει» κατά διαστήματα, με τη χρήση μεμονωμένων ψηφίδων σε βαθύ γαλαζοπράσινο χρώμα και ψηφίδων σε χρώμα ήλεκτρου.

Μωυσής ο Θεόπτης (4 Σεπτεμβρίου)


Γεννήθηκε στην Αίγυπτο σε μια εποχή κατά την οποία είχε νομοθετηθεί η θανάτωση των αρσενικών παιδιών των Εβραίων. Έζησε, γιατί έτσι το θέλησε ο Θεός. Η μητέρα του για να τον σώση από τον θάνατο, τον ξάπλωσε μέσα σε ένα καλάθι, που το άλειψε με πίσσα για να μη βουλιάζη, και τον άφησε σε ένα ποτάμι. Εκεί τον βρήκε η κόρη του Φαραώ και επειδή της έκανε εντύπωση η χαρούμενη όψη του, θέλησε να τον υιοθετήση και τον έδωσε σε κάποια Εβραία να της τον μεγαλώση. Ο Θεός οικονόμησε έτσι τα πράγματα ούτως ώστε να βρεθή στην αγκαλιά της μητέρας του και να θηλάζη το μητρικό γάλα. Όταν μεγάλωσε, αρνήθηκε να ονομάζεται γιός της κόρης του Φαραώ. Περιφρόνησε τα πλούτη, τις αμαρτωλές ηδονές και την ψεύτικη ανθρώπινη δόξα και προτίμησε να συγκακουχείται με τον λαό του Θεού.
Ο Θεός του έδειξε, στην έρημο, το θαύμα της φλεγομένης και μη κατακαιομένης βάτου, όπου του αποκάλυψε ότι είναι ο Ών, και στην συνέχεια τον κάλεσε να γίνη ηγέτης του λαού του και να τον οδηγήση από την Αίγυπτο, την χώρα της δουλείας, στην γη της επαγγελίας. Αυτός από ταπείνωση αρνήθηκε γιατί ήταν ισχνόφωνος, δηλαδή είχε αδύνατη φωνή, και βραδύγλωσσος. Όμως ο Θεός τον εξέλεξε γιατί είχε άλλα μεγαλύτερα χαρίσματα, όπως υπακοή, προσευχή, υπομονή, δικαιοσύνη, θυσιαστική αγάπη κ.λ.π., που καταξιώνουν έναν αληθινό ηγέτη.
Ήταν ηγέτης ενός λαού “σκληροτράχηλου και απερίτμητου”, δυσκολοκυβέρνητου, που ευεργετήθηκε τα μέγιστα από τον Θεό και από τον ίδιο (τόν Μωϋσή), που όμως εύκολα λησμονούσε τις ευεργεσίες και πολύ συχνά στρεφόταν εναντίον των ευεργετών του. Αλλά ο Μωϋσής κάθε φορά που γκρίνιαζε ο λαός και αγανακτούσε, δεν προσπαθούσε να καταπραΰνη την οργή του με ψεύτικες υποσχέσεις, ούτε προσπαθούσε να βρη “λογικές λύσεις”, αλλά στρεφόταν στον Θεό και με πύρινη προσευχή ζητούσε από Αυτόν την λύση. Και ο Θεός τον κατηύθυνε πάντα και την κατάλληλη στιγμή έδινε την πρέπουσα λύση στο προβλημα. Η προσευχή του Μωϋσή ήταν δυνατή, πύρινη, γιατί γινόταν με καθαρότητα καρδιάς, πόνο ψυχής και με μεγάλη αγάπη για τον λαό. Παρ’ όλο που εξωτερικά δεν ακουγόταν, εν τούτοις ενώπιον του Θεού ανέβαινε ως βοή, που ανάγκασε τον Θεό να ερωτήση: “Τί βοάς προς με;”. Δηλαδή τί θέλεις και φωνάζεις;

Ἡ Μονὴ Σινᾶ στὸν κόσμο



Ἡ Ἱερὰ Μονὴ τοῦ ὄρους Σινᾶ, περισσότερο γνωστὴ καὶ ὡς Μονὴ τῆς ἁγίας Αἰκατερίνης, καθιέρωσε ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἕνα πνεῦμα ἐμπιστοσύνης καὶ εἰλικρινείας κατὰ τὴν συνεργασία της μὲ τὶς διάφορες Ἀρχὲς ποὺ ἔχουν διοικήσει τὴν περιοχὴ τοῦ Σινᾶ, οἱ ὁποῖες μὲ τὴν σειρά τους σέβονταν πάντοτε τὴν πνευματική της ἀκτινοβολία καὶ ἐπικύρωναν τὴν ἀρχαιοπαράδοτη τάξη καὶ παράδοσή της, ὅπως αὐτὴ διαμορφώθηκε σταδιακὰ στὸ πέρασμα τῶν 18 αἰώνων τοῦ βίου της.
Ὁ ἱδρυτὴς τοῦ Ἰσλὰμ Μωάμεθ, οἱ Ἄραβες χαλῖφες, οἱ Τοῦρκοι σουλτάνοι καὶ μεγάλοι Εὐρωπαῖοι ἡγέτες ὅπως ὁ Ναπολέων Βοναπάρτης ἔθεσαν τὴν Μονὴ ὑπὸ τὴν προστασία τους, διαφυλάσσοντάς την ἀλώβητη ἀπὸ σοβαρὲς καταστροφὲς καὶ λεηλασίες σὲ ὅλη τὴν μακρόχρονη ἱστορία της.
Ἐδῶ καὶ δύο αἰῶνες συνεργάζεται ἁρμονικὰ μὲ τὶς Ἀρχὲς τοῦ Αἰγυπτιακοῦ κράτους, μὲ τὶς ὁποῖες ἐπιλύει τὰ ἀνακύπτοντα προβλήματα. Παράλληλα, συνεργαζόμενη μὲ τοὺς ἐκπροσώπους τῆς τοπικῆς Αὐτοδιοίκησης καὶ τῆς ἀρχαιολογικῆς Ὑπηρεσίας, συντρέχει πάντοτε στὴν προώθηση καὶ διευθέτηση ὅλων τῶν τοπικῶν πολιτιστικῶν ἢ οἰκολογικῶν ζητημάτων, καθὼς ἐπίσης καὶ τῶν προβλημάτων διαβιώσεως τῶν Βεδουΐνων κατοίκων τοῦ Σινᾶ.
Τὸ 2003 ἡ Διεθνὴς κοινότητα διὰ τῆς UNESCO ἐνέταξε τὴν Ἱερὰ Μονὴ Σινᾶ μὲ ὅλα τὰ κινητὰ καὶ ἀκίνητα μνημεῖα της, καθὼς καὶ τὴν εὐρύτερη περιοχή της, στὸν κατάλογο τῶν Μνημείων τῆς Παγκόσμιας Πολιτιστικῆς Κληρονομιᾶς.
Ἀπὸ ὅλη τὴν γῆ, προστρέχουν στὴν Μονὴ τοῦ Σινᾶ ἀνὰ τοὺς αἰῶνες ἕως σήμερα, ἁπλοῖ ἄνθρωποι, μεγάλοι ἡγέτες, ἢ ἀναχωρητές. Οἱ Βεδουΐνοι κάτοικοι τῆς περιοχῆς τὴν αἰσθάνονται μαζὶ μὲ τὴν ἁγία Αἰκατερίνα ὡς τοὺς μεγάλους τους προστάτες. Ἡ Μονὴ συνεχίζει σταθερὰ τὴν διακονία της μέσα στὸν χρόνο, ἀποτελώντας σημεῖο ἀναφορᾶς πιστῶν ὄχι μόνο τοῦ Χριστιανισμοῦ, ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἰουδαϊσμοῦ καὶ τοῦ Ἰσλάμ.